Literatura

Ten dział będzie poświęcony literaturze islandzkiej. Mamy jednak do czynienia z jedną z najbogatszych i największych literatur na świecie, więc nie stworzymy go od razu w całości. Zaczynamy od zaprezentowania książek, które zostały wydane po roku dwutysięcznym. Zapraszamy zatem do zapoznania się z nowościami. Tymczasem już wkrótce opracujemy teksty literatury staroislandzkiej – świat sag i edd, bohaterów pełnych honoru, miłujących prawo i tradycję. Przedstawimy Wam także najwybitniejszych nowożytnych pisarzy islandzkich pokroju Laxnessa czy Thorsteinssona. Zaglądajcie tu zatem co jakiś czas…

Niecierpliwym i spragnionym wiedzy polecamy również stronę: www.bokmenntir.is

AUTORZY

Yrsa Sigurðardóttir yrsa

Urodziła się 24 sierpnia 1963 roku w Reykjaviku. Skończyła inżynierię budowlaną na Uniwersytecie Islandzkim (1988) oraz na Concordia University w Montrealu (1997). Pracuje na budowie największej tamy w Europie (Karhnjukur).

W roku 1988 wydała swoją pierwszą książkę dla dzieci pod tytułem “Þar lágu Danir í Því”. Łącznie napisała ich pięć. Za “Við viljum jólin í júlí” otrzymała w 2000 roku nagrodę IBBY. W 2005 roku wydała pierwszą powieść dla dorosłych pod tytułem “Trzeci znak”, przetłumaczoną na wiele języków, w tym na język polski. Była to pierwsza część trylogii. Kolejne części to “Weź moją duszę” oraz “W proch się obrócisz”. Obecnie mieszka w Reykjaviku z mężem i dwójką dzieci.

indridasonArnaldur Indriðason

Urodził się 8 stycznia 1961 roku w Reykjaviku. W 1996 roku ukończył historię na Uniwersytecie Islandzkim. Wcześniej pracował jako dziennikarz w Morgunblaðið (1981-82). Pisarz i krytyk filmowy. Jeden z najsłynniejszych powieściopisarzy islandzkich.

Swoją pierwszą książkę zatytułowaną “Synir duftsins” wydał w 1997. Większość jego twórczości stanowią kryminały, w których wystepują ci sami bohaterowie (m.in. inspektor Erlendur). Trzy z nich adaptował na potrzeby teatru islandzkiego radia. Zdobył wiele nagród, w tym – jako jedyny pisarz na świecie – dwa razy z rzędu otrzymał Szklany Klucz przyznawany przez skandynawskich autorów kryminałów. Łącznie ma ich trzy. Jego najnowszą powieść pod tytułem “W bagnie”, która ukazała sie równiez po polsku, sfilmował jeden z najlepszych islandzkich reżyserów – Baltasar Kormákur. Film można było obejrzeć na kilku polskich festiwalach filmowych.

 Sjón (Sigurjón B. Sigurðsson)sjon

Urodził się 27 sierpnia 1962 roku w Reykjaviku. Pierwszy tomik swoich wierszy wydał w wieku szesnastu lat. Należał do surrealistycznej awangardy Medúsa, dzięki czemu szybko wpisał się w kulturowy krajobraz stolicy Islandii. Poeta, powieściopisarz, dramaturg.

Współpracował z wieloma artystami, między innymi z Björk, której pisał teksty piosenek, układał muzykę i reżyserował teledyski. W tym te, które zostały wykorzystane w filmie “Tańcząc w ciemnościach” Larsa von Triera. Jest fundatorem Warsztatów Sztuki Dziecięcej w Centrum Kultury Gerðuberg. Pracy z dziecmi poświęcił kilka lat swojego życia.

Przez długi okres mieszkał i pracował w Londynie. Obecnie wraz żoną i dwójką dzieci mieszka w Reykjaviku. Jego najnowsza książka “Skugga Baldur” ukazała się również po polsku.

arniÁrni Þórarinsson

Urodził się 1 sierpnia 1950 roku. Po ukończeniu szkoły średniej w Reykjaviku zaczął studiować literaturę porównawczą na University of East Anglia w Norwich.

Po ukończeniu studiów w 1973 roku wrócił na Islandię, gdzie zaczął pracować jako dziennikarz i redaktor w kilku gazetach (m.in. Morgunblaðið i Vísir). Oprócz robienia wywiadów oraz pisania artykułów rozwijał rownież swój warsztat krytyka literackiego i filmowego. Zasiadał w jury MFF w Reykjaviku w latach 1989 i 1991.

Pierwszą książkę zatytułowaną “Nóttin hefur þúsund augu” opublikował w 1989 roku. Pisał również scenariusze telewizyjne i filmowe. Film “20/20” wyreżyserowany w 2002 roku przez Óskara Jónassona został nominowany do nagrody Eddy (Islandzka Nagroda Filmowa) aż w czterech kategoriach, w tym za scenariusz. Mieszka i pracuje w Reykjaviku.

Hallgrímur Helgasonhallgrimur

Urodził się 18 lutego 1959 roku w Reykjaviku. Studiował na islandzkiej i monachijskiej Akademi Sztuk Pięknych. Spełniony zarówno jako pisarz, jak i artysta-plastyk.

Swoją pierwszą ksišżkę zatytułowaną “Hella” opublikował dopiero w 1990 roku. Jednak prawdziwą sławę i uznanie przyniosła mu głośna powieść “101 reykjavik” przetłumaczona na prawie wszystkie języki europejskie (również na polski) i sfilmowana w 2000 roku przez Baltasara Kormákura. Autor dostał za nią nominację do prestiżowej nagrody literackiej “Nordiska Rådets”. Współpraca z reżyserem miała swoja kontynuację. W 2004 roku przenieśli oni wspólnie na deski teatru inną nowelę: “Þetta er allt að koma”.

Jako artysta Hallgrímur ma również wiele sukcesów, między innymi około 20 wystaw w Europie i Ameryce. Mieszka w Reykjaviku.

laxnessHalldór Kiljan Laxness (wł. Halldór Guðjónsson)

Urodził się 23 kwietnia 1902 roku w Reykjaviku. Wychowywał się na farmie Laxness, od której wziął swój pseudonim artystyczny. Zmarł 8 lutego 1998 w Gljúfrasteinn koło Mosfellsbær na zachodnim wybrzeżu Islandii.

W 1919 rozpoczął podróż po Europie (Skandynawia, Niemcy), przeszedł na katolicyzm i osiadł w klasztorze w Luksemburgu. Rozczarowany ascetycznym życiem zwrócił się ku socjalizmowi. Odwiedził Kanadę, a potem USA, gdzie próbował sił jako scenarzysta w Hollywood. Za wyznawane poglądy komunistyczne groziła mu deportacja, więc wkrótce sam wyjechał do Niemiec.

Laxness napisał 51 powieści. Był autorem licznych wierszy i artykułów prasowych. W 1955 otrzymał literacką Nagrodę Nobla, kilka lat później powrócił do kraju.

KSIĄŻKI

killer2

autor: Hallgrímur Helgason
tytuł: Poradnik domowy killera
tytuł oryginału: 10 ráð til að hætta að drepa fólk og byrja að vaska upp
wydawca: słowo/obraz terytoria
miejsce wydania: Gdańsk
data wydania: 2010
nr wydania: I
ISBN: 978-83-7453-967-8
liczba stron: 232
kategoria: beletrystyka
format: 120x190mm
okładka: miękka

    Tomislav Bokšić, weteran wojny na Bałkanach, znany pod pseudonimem Toxic, staje w obliczu odwiecznego dylematu płatnego zabójcy: żyć czy dać żyć? Po nieudanej akcji desperacko ucieka przed FBI. Przez przypadek trafia do ortodoksyjnej rodziny na Islandii w przebraniu telewizyjnego kaznodziei z południa Stanów. Na ulicach Reykjaviku na każdym kroku czeka go prawdziwy szok kulturowy. Plac w centrum miasta przypomina raczej opuszczony parking, domki są malutkie, brakuje zgiełku, broni, gangów. Trudno uwierzyć, że imprezuje tu sam Quentin Tarantino. Ludzie noszą dziwaczne imiona i mówią niezrozumiale. Pewne cechy okazują się jednak ponadnarodowe…

grobowa

 

autor: Arnaldur Indriðason
tytuł: Grobowa cisza
tytuł oryginału: Grafarþögn
wydawca: W.A.B.
miejsce wydania: Warszawa
data wydania: 2010
nr wydania: I
ISBN: 978-83-7414-758-3
liczba stron: 360
kategoria: beletrystyka
format: 125 x 195mm
okładka: miękka

Islandzki policjant Erlendur w kolejnym mrocznym kryminale Indriðasona. Współczesna Islandia. Gdzieś na przedmieściach Reykjaviku odbywa się przyjęcie dla dzieci. Uczestniczący w nim student medycyny zauważa, że jeden z maluchów gryzie dziwny przedmiot; okazuje się że jest to… ludzka kość. Wezwani na miejsce policjanci odkrywają, że piszczel został przyniesiony z pobliskiej budowy. Wkrótce archeolodzy znajdują tam płytki grób sprzed kilkudziesięciu lat. Śledczy są początkowo przekonani, że sprawę łatwo można wyjaśnić, ale szybko zmieniają zdanie. W wyniku śledztwa wychodzi na jaw ponura historia pewnej rodziny. Erlendur będzie musiał zmierzyć się nie tylko z szokującymi faktami przemocy domowej, ale także z dramatem własnej córki.

 

wbagnie

 

autor: Arnaldur Indriðason
tytuł: W bagnie
tytuł oryginału: Mýrin
wydawca: W.A.B.
miejsce wydania: Warszawa
data wydania: 2009
nr wydania: I
ISBN: 978-83-7453-910-4
liczba stron: 304
kategoria: beletrystyka
format: 125 x 195mm
okładka: miękka

    Jest rok 2001, Reykjavik – ciemna jesień, niepogoda, krótkie dni. Wszystko zaczyna się od morderstwa. Ciało niejakiego Holberga znaleziono w jego mieszkaniu w suterenie. Miał około siedemdziesięciu lat i żył samotnie. Zginął uderzony w głowę ciężką szklaną popielniczką. Czy to kolejna typowa islandzka zbrodnia – prymitywna i bezcelowa? Można by sądzić, że Holberg jest przypadkową ofiarą, gdyby nie zagadkowe zdanie, zapisane na kartce i pozostawione przez mordercę. Erlendur Sveinsson, niemłody, doświadczony policjant z Reykjaviku, musi poznać przeszłość ofiary i razem ze współpracownikami rozpoczyna żmudne śledztwo. Odkopuje bolesne historie sprzed czterdziestu lat i w nich szuka wyjaśnienia zbrodni. Skąd wzięła się czarno-biała fotografia dziecięcego grobu, znaleziona w biurku Holberga? Czy ze sprawą mają związek badania genetyczne prowadzone na Islandii? Co się stało ze znajomym ofiary, który zaginął bez wieści przed laty? Borykając się z uzależnioną od narkotyków córką, która spodziewa się dziecka, i mający problemy zdrowotne, Erlendur prowadzi nas przez ponurą islandzką rzeczywistość.

 

skugga

 

autor: Sjón
tytuł: Skugga Baldur. Opowieść islandzka
tytuł oryginału: Skugga-Baldur
wydawca: słowo/obraz terytoria
miejsce wydania: Gdańsk
data wydania: 2009
nr wydania: I
ISBN: 978-83-7453-910-4
liczba stron: 120
kategoria: beletrystyka
format: 140 x 205mm
okładka: miękka

    Do wybrzeży Islandii przypływa statek-widmo. Nie ma na nim ani żywej duszy – tylko beczki pełne najlepszego tranu. Coś się jednak rusza na najniższym pokładzie… Student medycyny wraca na rodzinną Islandię przejąć skromny spadek po zmarłych rodzicach. Nie zamierza długo zabawić. Ale uśmiech upośledzonej Abby odmienia jego plany… Zaprzęg z trumną odjeżdża spod domu Fryderyka Zielarza. Wkrótce odbędzie się pogrzeb Syreny Jónsdóttir. Jaka tajemnica spocznie na miejscowym cmentarzu? Wielebny Baldur Skuggason podąża przez lodowe pustkowie tropem lisicy. Pada strzał. Z gór rusza lawina…

Zagadkowe wątki powieści Sjóna w zadziwiający sposób się splatają, ukazując surowy świat dziewiętnastowiecznej Islandii, rozjaśniony niespodziewanie płomykiem bezinteresownej miłości. Skugga Baldur to mityczna krzyżówka lisicy i kota. To również czarci pomiot – wcielone zło, podstępne i okrutne. Które wymaga kary.

 

sztukagrzechu

autor: Árni Thórarinsson
tytuł: Sztuka grzechu
tytuł oryginału: Tími nornarinnar
wydawca: Cat Book
miejsce wydania: Warszawa
data wydania: 2009
nr wydania: I
ISBN: 978-83-928224-1-7
liczba stron: 386
kategoria: beletrystyka
format: 125 x 195mm
okładka: miękka

   Ejnar – dziennikarz “Gazety Popołudniowej” – jedzie na północ Islandii, aby założyć redakcję w jednym z tamtejszych miast. Niespodziewanie staje się świadkiem kilku tajemniczych wydarzeń, które angażują go w prywatne śledztwo mające rozwiązać zagadkę śmierci żony bogatego przemysłowca oraz morderstwa młodego charyzmatycznego aktora – Skalferina. Im więcej dowiaduje się o ofiarach, tym bardziej przekonuje się, jak przerażająca i mroczna była ich przeszłość. Powoli orientuje się, że śledztwo będzie wymagało od niego nie tylko odwagi, lecz także trudnych wyborów moralnych.

proch

autor: Yrsa Sigurðardóttir
tytuł: W proch się obrócisz
tytuł oryginału: Aska
wydawca: Muza
miejsce wydania: Warszawa
data wydania: 2009
nr wydania: I
ISBN: 978-83-7495-674-1
liczba stron: 440
kategoria: beletrystyka
format: 145 x 205mm
okładka: miękka

    “Pompeje Północy” miały być luksusowym kurortem i atrakcją Wysp Westmana położonych w pobliżu brzegów Islandii. Nikt nie przypuszczał, że zrujnowane wybuchem wulkanu domy kryją złowrogą tajemnicę: zwłoki ukryte pod grubą warstwą wulkanicznego popiołu. Jak w Pompejach. W chwili wybuchu wulkanu w styczniu 1974 roku Markus Magnusson był nastolatkiem, teraz po blisko trzydziestu latach musi stawić czoło niemiłemu odkryciu w ruinach własnego domu. Wkrótce jego dziewczyna z młodzieńczych lat zostaje brutalnie zamordowana.

Skandynawscy recenzenci uznali te książkę za superthriller i nadali mu cztery gwiazdki w swoim rankingu.

 

dusza

autor: Yrsa Sigurðardóttir
tytuł: Weź moją duszę
tytuł oryginału: Sér grefur gröf
wydawca: Muza
miejsce wydania: Warszawa
data wydania: 2008
nr wydania: I
ISBN: 978-83-7495-366-5
liczba stron: 400
kategoria: beletrystyka
format: 140 x 205mm
okładka: twarda

    Prawniczka Thora przyjeżdża do nadmorskiego hotelu, którego atrakcją jest stosowanie praktyk ezoterycznych. Jej znajomy, właściciel hotelu, ma problemy prawne związane z tą nieruchomością, ponoć nawiedzaną przez duchy. W trakcie pobytu Thory na pobliskiej odludnej plaży dochodzi do morderstwa Birny, architektki hotelu. Wkrótce w tajemniczych okolicznościach ginie hotelowy bioenergoterapeuta. Jaką tajemnicę kryje w sobie historia przeklętego miejsca?

Sprawy nabierają niebezpiecznego tempa. I tym razem wezwana Thora Guðmundsdottir musi zgłębić tajemnice przeszłości i odkopać zło oraz przemoc ukryte pod wulkanicznym popiołem. Wbrew jej nadziejom i oczekiwaniom mieszkańcy małej rybackiej osady nie kwapią się do zwierzeń i wspominków. Nie tylko oni… “W proch się obrócisz” mrozi krew w żyłach od pierwszej strony. Autorka po mistrzowsku prowadzi czytelnika poprzez rozdziały… a napięcie rośnie.

 

trzeciznak

autor: Yrsa Sigurðardóttir
tytuł: Trzeci znak
tytuł oryginału: Þriđja tákniđ
wydawca: Muza
miejsce wydania: Warszawa
data wydania: 2006
nr wydania: I
ISBN: 83-7495-033-1
liczba stron: 384
kategoria: beletrystyka
format: 140 x 200mm
okładka: twarda

    Niemiecki student historii, Harald Guntlieb zostaje zamordowany na terenie Uniwersytetu Islandzkiego. Zwłoki potwornie zbezczeszczono. Majętni rodzice nie są zadowoleni z wyników dochodzenia prowadzonego przez policję. Sami zlecają więc śledztwo młodej prawniczce Thorze, matce samotnie wychowującej dwójkę dzieci.

Zamordowany Harald prowadził badania porównawcze dotyczące prześladowań za uprawianie czarów na kontynencie i w Islandii. Jednocześnie wiódł dość ekscentryczne życie, często ocierając się o śmierć, czy to z racji niezupełnie tradycyjnych zachowań seksualnych, czy z powodu częstego używania narkotyków. Thorę stopniowo wciąga świat, o którego istnieniu nie miała pojęcia. “Trzeci znak” to niezwykła powieść sensacyjna. Autorka czerpie garściami z najbardziej wstydliwych epizodów w dziejach Europy. Świetnie naszkicowane postaci stanowią znakomity kontrapunkt dla okrutnych obrazów, a samotna matka w roli detektywa czyni z powieści pozycję wyjątkową.

Yrsa Sigurðardóttir (ur. w 1963 w Reykjaviku), pisarka islandzka, absolwentka inżynierii budowlanej na Uniwersytecie Islandzkim. Obecnie pracuje na budowie największej tamy w Europie (Karahnjukur). Debiutowała w 1998 roku książkami dla dzieci. “Trzeci znak” jest jej pierwszą powieścią napisaną dla dorosłych. Prawa do jej wydania zostały sprzedane do dwunastu krajów, zanim książka pojawiła się na rynku, a od chwili wydania nieprzerwanie znajduje się na islandzkiej liście bestsellerów. Yrsa jest zamężna i ma dwójkę dzieci.

 

 

domrozy

autor: Hubert Klimko-Dobrzaniecki
tytuł: Dom Róży. Krýsuvík
wydawca: Czarne
miejsce wydania: Wołowiec
data wydania: 2006
nr wydania: I
ISBN: 83-89755-42-4
liczba stron: 173
kategoria: beletrystyka, proza współczesna
format: 123 x 196mm
okładka: miękka

    Zamieszczone w jednej książce dwie nowele Huberta Klimko-Dobrzanieckiego “Dom Róży” i “Krýsuvík” to narracyjne spotkanie dwóch szczególnych losów: polskiego obieżyświata, który błąkając się niczym wolterowski Kandyd, osiada w końcu na islandzkich hiperborejach, oraz niewidomej od urodzenia Islandki. “Dom Róży” jest przejmującą opowieścią o starości i umieraniu w jednym z najbogatszych krajów świata. Sceny zarejestrowane przez Klimko-Dobrzanieckiego godne są pędzla Goi lub Boscha, a Islandia jako skondensowany obraz Zachodu, jako ucieleśnienie śmiertelnej starości Europy – poraża. “Krýsuvík” to prosta i szlachetna północna ballada o budowaniu domu, założeniu rodziny i Losie, który niweczy ludzkie dążenie do szczęścia.

“Dom Róży. Krýsuvík” jest podróżą, podróżą do wnętrza człowieka. Jest również podróżą do wnętrza Islandii, Islandii, jakiej nie znacie, o jakiej nie przeczytacie w żadnym przewodniku.
Hubert Klimko-Dobrzaniecki

Islandzkie dekoracje to zmyłka. Zaskakująco dojrzałe i mądre opowieści Huberta Klimko-Dobrzanieckiego są nasze i o nas. Proza polska wzbogaciła się o cenny nabytek.
Dariusz Nowacki

Ta książka ma dwie strony – w sensie edytorskim i interpretacyjnym. Z jednej strony czytamy opowieść człowieka, który wiele zdobył własną pracą, lecz jeszcze więcej za sprawą losu utracił. Z drugiej strony poznajemy opowieść emigranta z Polski o pracy w islandzkim domu starców. Opowieść pierwsza mówi o prostym życiu, które nabiera heroizmu w klęsce. Opowieść druga przedstawia ludzi, których społeczeństwo chroni przed cierpieniami starości, i dlatego pozbawia ich godności. Kontrast jest trochę “ustawiony”, więc najpierw robi się nieco sentymentalnie, a potem nieco odrażająco, ale książka jest tak dobrze napisana, że jedno i drugie pasuje. Bierze.
Przemysław Czapliński

Książka Huberta Klimko-Dobrzanieckiego Dom Róży. Krýsuvík została nominowana w maju 2007 roku do Nagrody Literackiej “Nike”.

 

101rkvk

autor: Hallgrímur Helgason
tytuł: 101 Reykjavik
tytuł oryginalny: 101 Reykjavík wydawca: Świat literacki
miejsce wydania: Izabelin
data wydania: 2001
nr wydania: I
ISBN: 83-88612-08-5
liczba stron: 336
kategoria: beletrystyka
format: 145×205 mm
okładka: miękka

    Hlynur Björn żyje w zaciszu domu swej matki, w prywatnym mikrokosmosie niewielkiego obszaru Reykjaviku, w obrębie pocztowego kodu 101. Jednocześnie egzystuje w bezkresie świata, do którego klucze to pilot satelitarnej telewizji i internet. Hlynur ma trzydzieści trzy lata i za wszelką cenę chce uniknąć dorosłości – próby konfrontacji z rzeczywistością kończą się katastrofą. Rytm jego życia wyznacza przełączanie programów, wyprawy do nocnych klubów, wypalane papierosy, filmy wideo, pigułki ecstasy, zużyte prezerwatywy i kolejne eksponaty zdobyte do muzeum osobliwości. Jest okrutnym i żałosnym władcą owego dziwacznego królestwa własnych fantazji, seksualnych obsesji, narkotykowych eksperymentów. Sytuacja się komplikuje, gdy do jego domowego azylu wprowadza się piękna narzeczona matki…

Powieść była nominowana w 1998 roku do najważniejszej skandynawskiej nagrody literackiej “Nordic Council Prize”. Książka doczekała się ekranizacji – film w reżyserii Baltasara Kormákura został uhonorowany licznymi nagrodami, m. in. na Festiwalu Filmowym w Toronto w 2000 roku. Film był prezentowany podczas Międzynarodowego Warszawskiego Festiwalu Filmowego w Warszawie w 2000 roku, gdzie otrzymał nagrodę publiczności.

autor:szepty_500px Berenika Lenard, Piotr Mikołajczak
tytuł: Szepty kamieni. Historie z opuszczonej Islandii
miejsce wydania: Kraków
data wydania: 2017
ISBN: 9788375154375
liczba stron: 256
kategoria: literatura podróżnicza
format: 144x205mm
okładka: miękka

,,To kraj kompletnie inny niż wszystkie, dający złudzenie, że niemożliwe jest na wyciągnięcie ręki. Wystarczy tylko ominąć zakręt, tablice informacyjne z przyklejonymi do nich turystami i już się jest”. Rzucić wszystko. Zerwać więzy łączące z przeszłością, włożyć porządną kurtkę i być. Tutaj, na Islandii. Gdzie problemy są mniejsze, poczucie wolności aż rozpiera, można zdjąć nogę z hamulca. I Djupavik. Kiedy już się tam dotrze, wydaje się, że to wszystko tu jest. A nawet więcej bo opuszczone budynki na Islandii to coś, co na stałe wtopiło się w krajobraz”.
To zaledwie skrawek opowieści Bereniki Lenard i Piotra Mikołajczaka – autorów bloga IceStory, których pomysł opisania w sieci 21 najciekawszych opuszczonych miejsc na Islandii przerodził się w książkę.
,,Szepty kamieni. Historie z opuszczonej Islandii” to podróż szlakiem opuszczonych budynków – domów, fabryk, farm, czy ruin, od tych słynnych, po takie, którymi nikt wcześniej się nie interesował.
Autorzy przemierzają słynną krajową jedynkę, zbaczając do miejsc, gdzie turystom, a nawet samym Islandczykom trudno dotrzeć. Idą jednak o krok dalej – historię tych miejsc poznają z ksiąg stowarzyszenia opuszczonych gospodarstw na Islandii, a także dzięki samym mieszkańcom Wyspy- świadkom wielu przełomowych wydarzeń. Są wśród nich artyści, migranci, duchowni, czy po prostu napotkani turyści.
W książce znajdujemy opowieści o opuszczonych miejscach, a tak naprawdę o ludziach i samej Islandii.

Opuszczone fabryki, domy opowiadają historię- nierzadko trudną, przepełnioną żalem, tęsknotą, ale i wdzięcznością za to, co tu i teraz.
Berenika i Piotr udowadniają nam, że dzieje Islandii zataczają koło – od wypraw śledziowych przez kryzys w 2008 roku kończąc na teraźniejszości. Każde wydarzenie, każda historia buduje nowy rozdział w życiu mieszkańców Wyspy.
Nieustannie widzimy jak krajobraz się zmienia. W tym miejscu należy pochwalić autorów za nieszablonowe, ekspresyjne opisy pokazujące potęgę przyrody. W trakcie czytania mamy wrażenie jakby to ona kierowała biegiem wydarzeń i była odpowiedzialna za losy ludzi i opisywanych miejsc. Niezależnie od położenia wszystkie opowieści łączy ten właśnie element.
Podróż rozpoczyna się od Fiordów Zachodnich  najmniej odkrytych i przez to najbardziej intrygujących. Poznajemy tajemnicę Djúpavíku – jak z tętniącego życiem miejsca stał się ponownie opuszczonym zakątkiem, gdzie docierają tylko nieliczni.
Dowiadujemy się co Baskowie mają wspólnego z Islandczykami, a także co Islandczycy myślą o narastającej liczbie turystów i jak zmieniło się ich życie po kryzysie. Opowieści są bardzo autentyczne, przepełnione emocjami i wspomnieniami najważniejszych momentów. Berenika i Piotr nie szczędzą rozmówcom zadawania osobistych i niewygodnych pytań, na które wbrew pozorom zawsze otrzymują odpowiedź.
Następnie przenosimy się na południe Wyspy, a tym samym czytamy jak erupcja wulkanu zmieniła życie mieszkańców Vestmannaeyjar i jaką historię opowiadają opuszczone tam miejsca. Tym szlakiem spotykamy wiele interesujących osób przekazujących kolejne opowieści – od kucharza reprezentacji Islandii, po parę migrantów z Polski i pastora zamieszkującego wschodnią część kraju. Poznajemy
też kontrowersyjne oblicze huty aluminium, która na zawsze zmieniła życie mieszkańców Wyspy.

,,Szepty Kamieni. Historie z opuszczonej Islandii” to tak naprawdę historia całego kraju i zamieszkujących w nim ludzi. Choć każdy budynek, farma czy opuszczony dom ma inną przeszłość, wszystkie mniej lub bardziej są wynikiem kluczowych momentów dla wszystkich Islandczyków.Za głosem jednego z rozmówców: ,,Jeśli dane miejsce jest opuszczone to dzieje się tak z jakiegoś powodu”.
To pozycja obowiązkowa dla wszystkich zafascynowanych Islandią. Dla tych, którzy ją znają może być doskonałym pretekstem do ponownej podróży szlakiem autorów, a dla dopiero rozpoczynających swoją przygodę z tym krajem idealnym wstępem do zrozumienia Islandczyków i ich historii.
Książka ma bardzo przemyślaną fabułę i opiera się na wiarygodnych źródłach- zapiskach z ksiąg stowarzyszenia opuszczonych miejsc i wielu świadków, którzy sami starali się tchnąć życie w pozostawione ruiny.
Opowieść czyta się jednym tchem, od miejsca do miejsca wyczekując kolejnych historii. To pozycja, która zaskoczy nie tylko amatorów islandzkich tematów, ale i dłużej wiernym Wyspie miłośnikom. Książka poszerza postrzeganie tego kraju i pozwala lepiej go zrozumieć.

Z całą pewnością ,,Szepty kamieni” znajdą się na mojej półce pośród ulubionych pozycji o Islandii. Gorąco polecam!
Marlena Pilch

autor: Marta Biernat (zdjęcie: Adam Biernat)
tytuł: Rekin i baran. Życie w cieniu islandzkich wulkanów
miejsce wydania: Poznań
data wydania: 2017
ISBN: 978-83-7976-670-3
liczba stron: 320

Przy natłoku pozycji islandzkich wydawanych w ostatnim czasie na rynku polskim, nie spieszyło mi się do przeczytania “Rekina i barana”. Nie byłam specjalnie zaznajomiona z blogiem Bite of Iceland, którego założycielami są autorzy książki, a tym bardziej zdawałam sobie sprawę, że pozycja jest adresowana raczej do świeżych islandofilów i być może niczego nowego się z niej nie dowiem. Myliłam się, bo zdecydowanie jest to książka pełna interesujących faktów, szczególnie dotyczących obyczajów i folkloru islandzkiego. Z lekturą książki miałam mimo to spory problem, bo próbowałam podejść do niej trzy razy. Dopiero czterogodzinny lot do Reykjaviku okazał się świetną okazją, żeby jednak przez tych 320 stron przebrnąć.

Z trudem. Dlaczego? Styl książki jest naprawdę wyjątkowo ciężki, wręcz ciężkostrawny. Zdania okraszane ciągami epitetów, często wzajemnie się wykluczających, uzupełnione o archaiczne “azaliż” i tym podobne partykuły niezręcznie brzmiące w zestawieniu ze stylem potocznym. Zabiegiem towarzyszącym strudzonemu czytelnikowi jest hiperbola; według autorki ciągle ktoś lub coś popada w “obsesję”, “obłęd”, “stany szaleńcze”, “manie”. “Wszyscy bez wyjątku”, bo generalizowanie również należy do ulubionych chwytów Marty Biernat. Jako ekspertka ds. Islandczyków (po zaledwie 1,5 roku na Wyspie), ma ona łatwość nazywania narodu leniwym czy oderwanym od rzeczywistości (polecam fragment o thetta reddast). Do tego autorka ciągle nie może się wszystkiemu nadziwić. Mam wrażenie, że opowiada o Islandii jak przedszkolanka, prowadziąc czytelnika za rękę po baśniowej Krainie Ognia i Lodu.

Wielka szkoda, że książka (powieść? reportaż? relacja z podróży?) nie przeszła odpowiedniej redakcji, bo bez tych wszystkich ozdobników miałaby szansę na miano pozycji interesującej. W wielu miejscach autorka porusza kwestie dotąd szerzej nie opisywane w polskiej literaturze poświęconej Wyspie, choć niektóre ustępy niebezpiecznie bliskie są przewodnikom czy innym tekstom już wydanym (których tytułów dziwnym trafem nie znajdziemy w appendiksie pt. “Dla zainteresowanych”). Czyta się więc ją może jednym tchem, ale niestety sposób narracji zagłusza fakty i po zamknięciu książki towarzyszyło mi przykre wrażenie, że nie mam pojęcia, o czym właściwie ta książka była. Nie pomoże spis treści (bo tytuły rozdziałów właściwie nijak mają się do ich zawartości), ani ponowne przewertowanie w celu znalezienia danego fragmentu (bo autorka swobodnie przechodzi z jednego tematu w drugi i nie zawsze wiadomo, jakim kluczem się posługiwała).

Miejscami książka jest nawet całkiem zabawna, można by nawet powiedzieć, że autorka przejęła czarny humor Islandczyków, z którymi (podobno) przeprowadziła “niezwykle inspirujące rozmowy w blasku dni polarnych”. Poza tym polecam ją osobom o naprawdę stalowych nerwach lub potrafiących wyłuskać ważne informacje z kakofonii epitetów.

Emiliana Konopka

autor: Kuba Witek
tytuł: Ring Road. Dookoła Islandii na rowerze
wydawnictwo: Plac Wolności
liczba stron: 180

Wszyscy chcemy zwiedzić Islandię. Wszyscy wiemy jednak, że taka podróż nie należy do najdroższych. Mimo to z roku na rok przybywa na Wyspę autostopowiczów, backpackerów, rodzin wynajmujących miniwany, a także rowerzystów. Podczas gdy każda forma “podróżowania za grosze” wymaga determinacji, odwagi i dużej odporności na stres i niespodziewane zwroty akcji, to właśnie zwiedzanie Islandii na rowerze wydaje się jednym z najbardziej szalonych rozwiązań.

Kuba Witek pisze wprost: chciałem wrócić na Islandię i zobaczyć miejsca, których wcześniej nie miałem okazji zwiedzić. Budżet miałem mały, ale znalazłem tanie bilety. Rower nie był pierwszym środkiem transportu, który miał w głowie planując objazd krajową Jedynką. Mimo to szybko okazał się najtańszym rozwiązaniem, mimo że autor wcale nie należał do doświadczonych rowerzystów. Ba, przed podróżą ostatni raz siedział na rowerze dwa lata temu! Internet jednak pełen był poradników i relacji z podobnych podróży, więc dość łatwo byłoby uzupełnić swoją niewiedzę. Problemu nie stanowił nawet brak roweru, bo udało mu się dostać profesjonalny model w zamian za promocję.

Ale prawdziwe zderzenie się z oczekiwaniami nastąpiło już po dotarciu na Wyspę. Jak można się domyślić, pedałowanie po Islandii nie należy do rekreacyjnych rozrywek. Wiatr, deszcz, zróżnicowanie terenu, a nawet hipnotyzujące spojrzenie stada owiec utrudniało powodzenie całej wyprawy. Do tego problemy z kolanami, urwany pedał czy złapanie gumy. Jednak Kuba Witek z każdego dołka wychodził z sukcesem, a wielokrotnie mógł liczyć na pomoc lokalsów. Czy udało mu się jednak objechać całą Wyspę dookoła? Tego dowiemy się czytając książkę.

To niezwykle lapidarnie i ciekawie napisany pamiętnik z podróży. Kuba Witek używa prostego, fajnego języka, czasem sili się na przemyślenia natury egzystencjalnej, politycznej czy ekologicznej, co – wplecione w przyziemne perypetie związane z przebiegiem podróży – czasami wydaje się wręcz dziwne. Jednak dzięki temu czytelnikowi udaje się nawiązać swego rodzaju więź z autorem, przeżywać wraz z nim sukcesy i porażki, a także oczekiwać finiszu wyprawy. Ciekawym elementem książki jest dodatek “Zrób to sam”, w którym Witek opisuje swój sprzęt. Dzięki temu faktycznie mamy ochotę wsiąść na rower i przeżyć to na własnej skórze.

Emiliana Konopka

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s